Stanowisko Walnego Zgromadzenia PIR w sprawie uchwalania przez gminy planów ogólnych

Stanowisko Walnego Zgromadzenia Podkarpackiej Izby Rolniczej z dnia 25 maja 2026 r. w sprawie uchwalania przez gminy planów ogólnych.

Walne Zgromadzenie Podkarpackiej Izby Rolniczej, reprezentując interesy rolników regionu charakteryzującego się dużym rozdrobnieniem gospodarstw oraz unikalnymi warunkami przyrodniczymi, wyraża głębokie zaniepokojenie kierunkiem zmian w planowaniu przestrzennym. Plany ogólne, będące aktami prawa miejscowego, mogą w obecnym kształcie stać się narzędziem marginalizacji rolnictwa na Podkarpaciu.

Główne zagrożenia dla rolnictwa wynikające z projektów planów ogólnych:

1. Ograniczenie rozwoju gospodarstw. Wprowadzenie tzw. „stref otwartych” może całkowicie zakazać lub drastycznie ograniczyć możliwość budowy nowych budynków gospodarczych i modernizację istniejących.
2. Ryzyko wyludnienia wsi. Zbyt restrykcyjne przepisy zahamują napływ nowych mieszkańców i uniemożliwią młodym rolnikom budowę domów w sąsiedztwie gospodarstw rodziców, co przyspieszy proces zamierania części wsi.
3. Konflikty społeczne. Brak jasnego oddzielenia intensywnej zabudowy mieszkaniowej od aktywnych gospodarstw generuje skargi na zapachy czy hałas maszyn pracujących w nocy, co utrudnia prowadzenie produkcji rolnej.
4. Blokowanie inwestycji w OZE i biogazownie. Plany pomijają tereny pod biogazownie i infrastrukturę OZE. Bez tego rolnicy nie będą mogli właściwie zagospodarować nawozów naturalnych ani poprawić bilansu energetycznego swoich gospodarstw.

Postulaty i proponowane rozwiązania.

• Elastyczne strefy zabudowy zagrodowej. Plany muszą uwzględniać specyfikę rozproszonej zabudowy Podkarpacia, umożliwiając budowę domów dla kolejnych pokoleń oraz obiektów małego przetwórstwa i magazynów.
• Ochrona funkcji rolniczej przy zachowaniu rozwoju. Postulujemy ochronę gruntów klas I–III, przy jednoczesnym dopuszczeniu słabszych gruntów pod rozwój lokalny, aby unikać całkowitego „zamrażania” terenów.
• Wsparcie dla działalności dodatkowej. Plan ogólny musi promować agroturystykę, stadniny oraz sprzedaż bezpośrednią, które dla wielu podkarpackich gospodarstw są warunkiem utrzymania rentowności.
• Uznania strategicznej roli wsi. Funkcja rolnicza jest kluczowa dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Dlatego plany ogólne musza być spójne z potrzebą ochrony gospodarstw rodzinnych.
• Specjalne traktowanie terenów górskich. Bieszczady i Pogórze wymagają odrębnego podejścia, uwzględniającego ochronę łąk, pastwisk oraz specyfikę turystyki wiejskiej, zamiast jednolitego modelu dla całego kraju.
• Realny wpływ rolników na plan. Domagamy się rzeczywistych konsultacji społecznych w procesie tworzenia planów, z możliwością korekty dokumentów po analizie ich skutków dla lokalnych gospodarstw.

Walne Zgromadzenie Podkarpackiej Izby Rolniczej stoi na stanowisku, że plan ogólny powinien być narzędziem wspierającym rolnictwo jako fundament gospodarki regionu, a nie barierą prowadzącą do jego likwidacji pod presją urbanizacyjną.